Editions used. Ljósvetninga saga með þáttum. Reykdœla saga ok
Víga-Skútu. Hreiðars þáttr. Björn Sigfússon gaf út. Íslenzk fornrit
X. Reykjavík, 1940.
Others.
Translations used.
Others.
Editorial comment. The text contains about 23, 700 words.
ÍF X. 4. 162. Þat er nú at segja, at Hánefr ferr
til fundar við Vémund vin sinn ok segir honum illmæli þat, sem haft var at
honum. Vémundr spyrr, ef hann væri nökkurs af valdr um þetta mál. En Hánefr kvað
því fjarri fara ok biðr nú Vémund styðja sitt mál. Hann kvað svá vera
skyldu.
4. Vemund to Hanef, after the latter has
asked for his support:
262. He said that so it had to
be.
Ed. note. Closes apophthegmatic
scene.
ÍF X. 6. 169. Nú segir Áskell því nær hafa
farit, sem hann gat til, ok þótti þessi för betr ófarin. Vémundr kvað
hvern sínum forlögum flygja verða, sagði nú hváratveggju mega
vel við una sinn hlut ok segir, at þá mun hverr deyja, er feigr er.2
2Feigðargrunur Þorgerðar í Hraunsási og
þeirra Þórodds og Hánefs, er þeir vildu hverfa aftur, hafði rætzt, og að því
lýtur spakmæli Vémundar.
6. Vemund after Askel has effected
a reconciliation following the battle when Hroi ambushes Vemund:
266.
Vemund said everyone must follow his fate, declared
that both sides could accept the outcome, . . .
FJ Proverb word 120.
Page 85. forlög – . . . verðr hverr eptir sínum forlögum at
leita Vats 11. ´Enhver må søge sin skæbne´ ?: følge skæbnen og dens
anvisninger.
TPMA 5. 69.
GLÜCK/bonheur/luck 1.Allmacht und Allgegenwart des
Schicksals (Glücks) 1.7. Dem Schicksal kann man nicht entrinnen oder entgehen
Nord. 56 Fár gengr of sköp norna Keiner kommt über das von den
Nornen verfügte Schicksal hinaus KRÁKUMÁL 24, 4 (= JÓNSSON, ARKIV 373. JÓNSSON
153). 57 Því óhœgt mun forlögin at flýja Es wird wohl schwer sein, dem
Schicksal zu entrinnen VATNSDŒLA SAGA 10, 17 (= JÓNSSON, ARKIV 120. JÓNSSON 47).
58 Ok kemr hér nú at því, sem mælt er, at torsótt er at forðaz forlögin
Und nun kommt es hier dazu, wie es heisst, dass es schwierig ist, dem Schicksal
zu entrinnen VATNSDŒLA SAGA 14, 1 (= JÓNSSON, ARKIV 120. JÓNSSON 47).
59 Ok má engi renna undan því, sem honum er skapat Und keiner kann
dem entrinnen, was ihm vom Schicksal bestimmt ist GRETTIS SAGA 69, 6 (= JÓNSSON,
ARKIV 361. JÓNSSON 148).
FJ Proverb word 18.
Page 65. auðinn – ferr þá
sem auðit verðr Reykd 31. ´Det går da som skæbnen vil´. Også hos GJ
(það fer sem).
TPMA 4.
401. GESCHEHEN/se passer/happen
4. Es geschieht, was zu geschehen hat 4.1. Was geschehen muss und vom Schicksal
bestimmt ist, geschieht auch Nord. 27 Ok ætluðu, at þá mundi fram koma þat,
er fyrir var ætlat Und sie erwarteten, dass das dann geschehen würde, was
vorher (so) bestimmt war HEIÐARVÍGA SAGA 27 S. 294. 28 Þat mun uerda fram at
koma sem ætlat er Es wird wohl so geschehen müssen, wie es bestimmt ist
HARÐAR SAGA 30 S. 165. 29 Ferr þá sem auðit verðr Es wird da geschehen,
wie es bestimmt ist REYKDŒLA SAGA 31 (→JÓNSSON, ARKIV 18 [= JÓNSSON 6]). 30
Því at mæla verðr einnhverr skapanna málum, ok þat mun fram koma, sem auðit
verðr Denn jeder spricht Worte des Schicksals, und das, was bestimmt ist,
muss geschehen GÍSLA SAGA 9, 22. 31 Enda varð þat fram at koma, sem til
dró Und es musste da geschehen, was geschah GUNNLAUGS SAGA 11 S. 98. 32
Þat mun verða fram at koma sem ætlat er Übers. wie 28 NJÁLS SAGA 13, 9 (=
JÓNSSON, ARKIV 488. JÓNSSON 193).
Ed. note. See
Deskis, p. 72, fn 39. And see Vatnsdœla saga, ÍF VIII. 5. 16:
Þorsteinn mælti: “Því vil ek játa ok kunna þökk, at vera hér meðan þér lifið, en
eigi munu menn unna mér hér metorða eptir þinn dag, ok verðr hverr eptir
sínum forlögum at leita.”
ÍF X. 6. 169. Nú segir Áskell því nær hafa
farit, sem hann gat til, ok þótti þessi för betr ófarin. Vémundr kvað hvern
sínum forlögum flygja verða, sagði nú hváratveggju mega vel við una sinn hlut ok
segir, at þá mun hverr deyja, er feigr er.2
2Feigðargrunur Þorgerðar í Hraunsási og
þeirra Þórodds og Hánefs, er þeir vildu hverfa aftur, hafði rætzt, og að því
lýtur spakmæli Vémundar.
6. (Cont.)
266.
. . . and said everyone who is doomed must die.
FJ
Proverb word 67. Page 75. deyja – . . . þá mun hverr
deyja er feigr er Reykd 31. ‘Da vil enhver dø når hans dødstime kommer’.
Jfr Aasen: “Han døyr som er feig (og liver som er seig)”.
TPMA 11.
337. TOD/mort/death 1. Tod als allbekannte
und unausweichliche Realität 1.4. Der Tod erfolgt unumgänglich zur festgesetzten
Zeit 1.4.2. Wer sterben muss, stirbt unausweichlich Nord. 273 Allt er
feigs forað Alles wird dem, der dem Tode verfallen ist, zur Gefahr
FÁFNISMÁL 11, 6 (= JÓNSSON, ARKIV 104. JÓNSSON 41). 274 Frammi eru feigs
götur Die Pfade dessen, der dem Tode verfallen ist, führen vorwärts (zum
Ziel hin) SÓLARLJÓÐ 36, 6 (= JÓNSSON, ARKIV 104. JÓNSSON 41). 275 Þá mun
hverr deyja er feigr er Jeder wird dann sterben, wenn er dem Tode verfallen
ist REYKDŒLA SAGA 31 (→JÓNSSON, ARKIV 67 [= JÓNSSON 28]). 276 Sjaldan
hittisk feigs vök frørin Selten findet man das Eisloch dessen, der sterben
muss, gefroren MÁLSHÁTTAKVÆÐI 25, 2 (= JÓNSSON, ARKIV 104. JÓNSSON 41). 277
Nu er enn sem fyrr. þæir verða at falla er fæigir ero Jetzt ist es wieder
wie früher: Diejenigen müssen sterben, die zum Tode bestimmt sind ÞIÐREKS SAGA
338 (= JÓNSSON, ARKIV 104. JÓNSSON 41). 278 Allir fara, þá feigðin
kallar Alle sterben dann, wenn der ihnen bestimmte Tod sie ruft HERVARAR
SAGA (→FAS I, 420 [= JÓNSSON, ARKIV 104. JÓNSSON 41]). 279 Enn þat er fornn
ordz kuidr, at ‘deyr dugga, þott j dali skridi, þa er öll er aurlög farin’
Und das ist ein altes Sprichwort: “Der Feigling stirbt, wenn sein Leben ganz
abgelaufen ist, selbst dann, wenn er im Tal kriecht (scil. um sich zu
verstecken)” FLÓVENTS SAGA II 19 S. 204, 30 (= JÓNSSON, ARKIV 67. JÓNSSON 28).
280 Ok verðr hverr þá at fara, er hann er feigr Und jeder muss dan
sterben, wenn es ihm bestimmt ist GRETTIS SAGA 62, 13 (= JÓNSSON, ARKIV 104.
JÓNSSON 41). 281 Mortis habens horam cadit omnis homo nece coram. – The døø
allæ som feyæ ære Jeder, der die Todesstunde (erreicht) hat, fällt
angesichts des Todes darnieder. – Alle sterben dann, wenn es ihnen bestimmt ist
LÅLE 613.
TPMA 11.
355. TOD/mort/death 4. Tod
als einmaliger und endgültiger Vorgang 4.1. Der Tod erfolgt nur einmal und
planmässig Vgl. oben 1.4. 4.1.3. Es sterben nur die Todgeweihten
Nord. 605 Hverium bergr nakkvat, er eigi er feigr Jeden, dem der
Tod nicht bestimmt ist, rettet etwas FÓSTBRŒÐRA SAGA 185, 7 (= JÓNSSON, ARKIV
104. JÓNSSON 41). 606 Sannask hér it fornmælta, at eigi má ófeigum bella
Hier bestätigt sich das alte Sprichwort, dass niemand den treffen kann, dem
der Tod noch nicht bestimmt ist HEIÐARVÍGA SAGA 11 S. 243 (= JÓNSSON, ARKIV 301.
JÓNSSON 126). 607 Vir perimi vetidus migrat ab hoste quitus. – Wfeij man
færdes trøgghelighe om landh Der Man, der (noch) nicht getötet werden darf,
wandert ohne Feind davon. – Der dem Tode nicht verfallene Mann reist sicher über
Land LÅLE 1136.
Cleasby-Vigfússon 149b. feigr, adj.,
. . . II. death-bound, fated to die, . .
.
Ed. note. See Deskis, p. 89, and fns 100 &
102.
Ed. note. Closes apophthegmatic
scene.
ÍF X. 13. 185. "Þú skalt ok koma í Hörgárdal
eptir þeim manni, er Gnúpr heitir. Hann býr á þeim bœ, er á Øxnahóli heitir, ok
er góðr bóndi. Síðan far þú á Galmaströnd eptir þeim mágum mínum, Steini ok
Helga, ok bið þessa menn alla koma á minn fund." Hrafn kvað sér þetta betr hent
en vera at selgørðum. Nú ferr hann á fund þessarra manna ok sagði þeim sitt
ørendi. Váru þeir þegar uppi, er Steingríms orð kómu til. Ok svá er sagt,
at Gnúpr myndi farit hafa, þótt fyrr1 hefði komit
verit, at því er hann sagði Hrafni.
1þótt fyrr lagf.; fyrr þótt
507; fyrri, þótt fyrr hin.
13. Gnup,
summoned by Hrafn the foreman in Steingrim’s name to come and help the latter
seek further vengeance for the sheep’s head insult:
274. And
it is said Gnup told Hrafn he would have come sooner had he been called
sooner.
ÍF X. 14. 193. Steinfinnr sagði mörgum mein at
heimskunni ok kallar þat óvitrligt, er þeir þóttusk ekki til vita, hvat
af brúðinni var orðit.
14. Steinfinn preparing
Helgi for his magically informed news as to the whereabouts of the bride, Thora
Hallsteinsdottir:
278. Steinfinn said folly causes harm to
many and reckoned it foolishness that they thought they could not tell
what had happened to the bride.
ÍF X. 16. 198-9. Ok nú segir Áskell, at
honum þótti helzt troll toga tungu ór höfði honum, er hann mælti
slíkt,3 sagði, at meiri ván væri, at þeir hefði heyrt, hvat hann
hafði mælt, er hann var forviðris, en Áskell kvezk heyra í gegn veðrinu, ok var
mjök löng stund fram til þeira Vémundar.1 En þó kvað hann nú svá búit
vera mundu. 3tröll: illar vættir,
forynjur; toga tungu ór höfði: ginna til óheillaorða.
1stund: spölur; – forviðris: veðurs
megin (við þá Steingrím).
16. Askell after Hals has insulted
Steingrim within the latter’s hearing:
280. Then Askell said
he thought trolls had directed the tongue in his head when he
said such a thing. . .
FJ proverb word 414. Page
193. tröll – . . . tröll toga tungu ór höfði (e-s)
Reykd 78. ‘Det er trolde der trækker tungen ud af hovedet’ (?: får en til at
tale uheldigt, skændigt).
TPMA 13. 443.
ÍF X. 18. 206. "En hitt þœtti mér líkara," sagði
Þorbergr, "at honum myndi þat í hug koma, at þeir væri lítt til fœrir at taka
við frjálsum mönnum, þeim er nökkuru skipti, hversu við var gört. Því at svá eru
þeir feðgar fátœkir at fémunum," segir Þorbergr, "at nær er úti annarr
biti, þá er annarr er
etinn."3 3að þeir hafa
naumast til hnífs og skeiðar, ?: að þegar einn bitinn er étinn, er þeim næsta
bráðum lokið líka.
18. Thorberg to the Norwegian brothers,
attempting to persuade them that Glum can’t afford to give them
hospitality:
284. ‘That father and son are so badly off,’
said Thorberg, ‘that when the first bite is eaten the second is nearly
finished.’
FJ Proverb word 40. Page 70. biti – . .
. úti er annarr biti þá er annarr er etinn Reykd. 90. ‘Når den ene
mundfuld er spist, er det forbi med den anden’, brugt om fattige personer, der
kun har mad til et måltid ad gangen og spiser grådigt (forsultne) hvad der er.
Anderledes synes ordspr. ikke at kunne opfattes.
TPMA 2.
4.
ÍF X. 26. 232. Hann svarar: "Vel er leyst
vandræðit ok mikilmannliga. En þó hefi ek eigi dirfð til sœkja þangat, er margir
menn eru fyrir ok aldri ørvænt, hvar óvinum
mœtir."
TPMA 3. 198.
ÍF
X. 26. 232. Þá kvað Glúmr þetta: Halfs eyris met ek
hverjan/hrísrunn fyr á sunnan./Vel hafa víðir skógar/vargi opt of
borgit. Vísa. Ek met halfs eyris (a)
hverjan hrísrunn fyr sunnan á. Víðir skógar hafa opt of borgit vargi (b) vel.
a) eyrir: 1/8 úr mörk, hér víst silfurmörk; – b) of
borgit vargi: bjargað sekum (flýjandi) manni.
26. Glum
recites a verse to Skuta, who has failed to take his life:
297.
‘The wide woods often cover/outlaw and wolf
together.’
Return to
Concordance