Editions used.
Ljósvetninga saga með þáttum. Reykdœla saga ok Víga-Skútu. Hreiðars
þáttr. Björn Sigfússon gaf út. Íslenzk fornrit X. Reykjavík,
1940. Íslenzkar fornsögur
I. Glúma og Ljósvetninga saga. Guðmundur Þorláksson gaf út.
Kaupmannahöfn, 1880.
Others.
Translations used.
Ljósvetninga saga, in Law and Literature in Medieval
Iceland, T. M. Andersson & W. I. Miller. Stanford, 1989.
[Designated here as
A&M]
Others.
Íslenzk fornrit mss information.
A-text: preserved on
ten leaves of the fragmentary AM 561, 4to, c. 1400. Shorter, treated by
Björn Sigfússon as the more original, as his main text, the C-text: preserved on
three leaves of mid-15th c AM 162, 4to. And numerous paper mss of 17th and 18th
cs. Includes the þættir (Chs 5-12) which were omitted in A, and which
Björn S. prints after the saga.
Editorial comment. The C-text contains around 27, 600 words.
ÍF X. 4. 12. Þá mælti Höskuldr: "Hér horfisk til
málaferla, ok horfir mjök í móti með oss frændum. Er þér vandi á báðar hendr. Ok
kalla þeir oss ómæta í kviðinum.1 Nú höfu vér
þriðjung goðorðs, en faðir várr annan. En þú ræðr, hvar þú snýr at, ok þeir hafa
meira hlut, er þú vill fylgja."2
1ómæta í kviðinum svo C-hdrr.;
ómaga, er í kviðinum eru A. Hér mun átt við búakvið, sem bera þurfti
kvið fyrir dómendum um víg Arnórs, og á þar Höskuldur á Vöglum setu sem aðrir
búendur næstir vettvangi. Ómætir voru kviðmenn, sem voru aðilar eða venzlaðir
aðilum. 2Samkvæmt þessum orðum virðast goðorðseigendur
mega fara hver með sinn goðorðshluta á vorþingum, þó að skylt væri að láta einn
hafa forræði þess á alþingi og yfirleitt einnig á vorþingi og leið (Grág. I a
141, sbr. meðferð smádeildra goðorða, I a 38, 43, og leyfi til sérstakra
þingskapa á vorþinginum, I a 98 – 99). Málsmeðferðin hlýtur að hafa
verið í þoku fyrir höf. En það, að Höskuld skipti mestu að hafa meira
hlut goðorðs, kemur líklega af því m. a., að meiri hluti goða (hér:
eigenda) réð, hvenær dómur skyldi út fara (I a 99), en Þorgeir vill hindra
dóminn, sjá næstu bls.
A&M 4. Höskuldr to Arnsteinn,
seeking help against Þorgeir:
131. "Everything is pointing
toward litigation," Hoskuld said, "and we kinsmen are very much at odds. You are
caught in the middle. They claim that we have not called the jury panel
correctly. Now we have a third of the chieftaincy and our father has
another third. And it's up to you to decide which way you incline; those you
support will have the majority."
ÍF X. 4.
12. Arnsteinn mælti: “Þat er mér vandi mikill. Mér er vel við Þorgeir,
ok þykki mér þat ráð, at þér leggið á hans vald.” Höskuldr mælti: “Ekki
standa svá málaefni til.” Höskuldr stóð úti fyrir búðardurunum, en
Tjörvi í búðinni, en Arnsteinn á milli þeira.
A&M 4.
Höskuldr to Arnsteinn, who does not wish to help him against
Þorgeir:
132. “I'm in a tight spot,” replied Arnstein. “I'm
on good terms with Thorgeir, and it seems to me advisable that you leave the
matter up to him.” “That's not the way the land lies,” Hoskuld
said. He stood outside in front of the door, Tjorvi inside the
door, with Arnstein between them.
ÍF X. 4. 12. Tjörvi mælti: "Með óhöppum
hefir hafizk, ok svá mun slitna. Tak af inn vildra hlut, ok er svá
þetta up hafit, at eigi mun niðr falla." Hann tekr þá þat til ráðs, sem þeir
vildu, ok skilðusk at því.
A&M 4.
132. "It began badly and will end the say
way," Tjorvi declared. "Make the best of it, for we intend to finish
what we have started."
ÍF X. 3.(10.) 132. Vöðu-Brands
þáttr. “Nú vilda ek þitt liðsinni til þiggja at sœkja til þings ok
verja málit með kappi fyrir Guðmundi, ef hann skal þó eigi3 fébótum
fyrir koma, ok reyna svá, hvárt ek sé eigi4 annarrar handar
maðr hans, sem hann svaraði Bjarna Brodd-Helgasyni, frænda mínum, um
sumarit á alþingi.” 3ef – eigi: úr
því að Brandur fær ekki heldur; svá at honum skal eigi L; farið eftir
hinum. 4eigi sl. hin, sbr. orð Bjarna á bls.
138. Þunginn í setningunni liggur á hans ?: Guðmundar, sem hugði sig
ólíkt gildari mann en Bjarna.
A&M 10. Þorkell Geitisson
to Þorsteinn Síðu-Hallsson, from whom he is asking support against
Guðmundr:
153. Thorkel said, “This winter it so happened
that Brand, a total good-for-nothing, wounded a farmer from the north, and he is
now a member of my household. Gudmund the Powerful has prepared the case for the
thing at Vodlar. It is possible that he has failed to consider that Brand no
longer lives in that quarter, and that I have given him a contract for legal
residence. It occurs to me that this will give us a cause of action. Now I would
like to have your support in attending the thing and forcefully defending the
case against Gudmund, in the event he won't accept compensation, and in testing
whether I am to be disposed of with his left hand, as he
remarked to my kinsman Bjarni Brodd-Helgason at the Allthing last summer.”
ÍF X. 5.(12.) 138. Vöðu-Brands þáttr. Þá mælti
Bjarni: “Svá sýnisk mér, Guðmundr, sem þú hafir þurft báðar
hendr við Þorkel frænda minn, ok hafi þó ekki af veitt um. Ok man ek
enn þat, Guðmundr, er ek bað þik, at þú skyldir sætta okkr Þorkel, ok svaraði
engi ódrengiligar en þú ok sagðir hann eigi vera mundu meira en annarrar handar
mann gilds manns ok kvazt hann hafa hálfþynnu eina í hendi, en mik höggspjót
gilt hávu skapti. En ek em nú minni höfðingi en þú, ok sýnisk mér sem hann muni
eigi þar lengi gengit hafa
skaptamuninn.”3 3eigi –
skaptamuninn”: ekki hafa verið lengi að ganga þeim mun nær andstæðingnum
sem hálfþynna er skaftstyttri en hátt (?: langt) höggspjót. –
Hálfþynna: öxi af lélegri gerð (almúgavopn). Höggspjót: kesja
(sbr. Egils s., bls. 167 – 68). Mátti höggva með því, leggja og skjóta, en
venjulega var skaftið haft stutt.
A&M12. Bjarni to
Gudmundr, on Þorkel's triumph in marrying Guðmund's niece, Jörunn, and gaining
thus Einar's suuport:
161. Bjarni said, “I seems to me,
Gudmund, that you had to use both your right and left hands
against my kinsman Thorkel, and you didn't manage even so. And I still remember,
Gudmund, when I asked you to reconcile me with Thorkel, that nobody gave a
meaner answer than you; you said that he was only half a real man and had only
an ordinary ax in hand while I had a stout pike on a long shaft. I am a lesser
chieftain than you, but it seems to me that it didn't take him long to make up
the difference between ax and pike.”
ÍF X. 5.(13.) 19. C-text. En
hann svarar: “Bið þú nú eigi framar en ek vil veita þér, því at
mun eigi stoða.”
A&M 13. Guðmundr to his man, Þorsteinn,
when he asks him not to leave the wedding feast:
167. But he
replied, “Don't ask for more than I wish to give; it will be to
no purpose.” Then they rode away.
ÍF X.
5.(13.) 19. C-text. Guðmundr mælti: “Nú
þœtti mér ek betr hafa ráðit, at vit hefðim hvergi farit, ok væri þá óhættara
við orðum manna. En af verðr at ráða nökkut hverju vandræði, ok
heim munu vit fara.”
A&M 13. Guðmundr to Þorlaug, when
she tells him of the insult which Geirlaug has reported to
her:
167. “I think now it would have been better if I had
prevailed and we hadn´t left,” he said. “That would have given less grounds for
gossip. But every difficulty must be met somehow. As soon as we
get home, the first thing for you to do is to stay in bed for a week and
recuperate at leisure. I will talk to you as usual. I'm not at all sure this
matter won't turn out well for us.”79
79The meaning of this sentence is uncertain.
Vigfússon and Powell (1905: 393) translate: "But I do not know, after all,
whether this plan will be of any avail." The thrust seems more positive to us;
Gudmund is quite confident that there is a solution.
FJ Proverb word
432. Page. 196. vandræði – af verðr að ráða nokkut ór
hverju vandræði Ljósv. 160. 'Noget må der göres for at råde bod
på hver vanskelighed'.
TPMA 9. 199.
RAT/conseil/advice 7. Rat und Hilfe 7.1. Für alles gibt es
Abhilfe Nord. 309 Verðr at ráða nockot or hverjo vandræðe
Für jede Schwierigkeit gibt es irgendeinen Rat LJÓSVETNINGA SAGA 5, 5 (13)
S. 393 (= JÓNSSON, ARKIV 432. JÓNSSON 174). 310 Svâ er, sem mælt er, at úr
hvörju vandræði verðr nokkut at ráða Es ist so, wie das Sprichwort sagt,
dass es für jede Schwierigkeit irgendeinen Rat gibt HRÓLFS SAGA KRAKA 24 (→ FAS
I, 48). → ALL 2. Vgl. ALL 3 – 4, ARZNEI 2.3., TROST 38
ÍF X. 5.(13.) 20 A-text. Guðmundr mælti:
“Vitrliga sýnisk mér þetta ráðit.” Einarr segir: “Trú þú þér einum til
at vita þessi ráð.”
A&M 5. A-text. 246. “I
think this is a shrewd plan,” said Gudmund. Einar replied, “Don't trust
anyone with this plan but yourself.”
ÍF X. 5.(13.) 20. C-text. Einarr mælti:
“Illa er slíkt gört við göfga menn. En ek vil biðja þik, at þú
hafir þrótt við. Ok verði því meiri hefndin sem lengr er.” Guðmundr svarar:
“Eigi er þess at leita;4 hefna skal, hvárt sem þat verðr fyrr eða
síðar.” 4svo öll nema L: því at
leyna, og 1629: þess at letja. Beiðni Einars, "at þú hafir
þrótt við" ?: takir þessu með þreki og stillingu, skilst Guðmundi vera gerð
til að fresta hefndum og síðan afstýra þeim. Enda er undirhyggja í tilsvörum rík
í vitmönnum Ljósv. s.
A&M 13. Einarr Konalsson gives his
friend Guðmundr advice on response to the insult:
168. “It's
awful to treat distinguished men in such a way,” said Einar. “I
urge you to bear up under this. The longer the vengeance is drawn out, the more
satisfying it will be.” “No need to dwell on it," replied Gudmund. “Vengeance
there will be, whether sooner or later.”
ÍF X. 5.(13.) 20. C-text. Einarr mælti: “Illa er
slíkt gört við göfga menn. En ek vil biðja þik, at þú hafir þrótt við.
Ok verði því meiri hefndin sem lengr er.” Guðmundr svarar:
“Eigi er þess at leita;4 hefna skal, hvárt sem þat verðr fyrr eða
síðar.” 4svo öll nema L: því at
leyna, og 1629: þess at letja. Beiðni Einars, "at þú hafir
þrótt við" ?: takir þessu með þreki og stillingu, skilst Guðmundi vera gerð
til að fresta hefndum og síðan afstýra þeim. Enda er undirhyggja í tilsvörum rík
í vitmönnum Ljósv. s.
A&M 13. Einarr Konalsson gives his
friend Guðmundr advice on response to the insult:
168. “It's
awful to treat distinguished men in such a way,” said Einar. “I urge you to bear
up under this. The longer the vengeance is drawn out, the more
satisfying it will be.” “No need to dwell on it," replied Gudmund.
"Vengeance there will be, whether sooner or later."
F X. 5.(13.) 20. C-text. Einarr mælti: “Illa er
slíkt gört við göfga menn. En ek vil biðja þik, at þú hafir þrótt við. Ok verði
því meiri hefndin sem lengr er.” Guðmundr svarar: “Eigi er þess at
leita;4 hefna skal, hvárt sem þat verðr fyrr eða
síðar." 4svo öll nema L: því at
leyna, og 1629: þess at letja. Beiðni Einars, “at þú hafir
þrótt við” ?: takir þessu með þreki og stillingu, skilst Guðmundi vera gerð
til að fresta hefndum og síðan afstýra þeim. Enda er undirhyggja í tilsvörum rík
í vitmönnum Ljósv. s.
A&M 13. Einarr Konalsson gives his
friend Guðmundr advice on response to the insult:
168. “It's
awful to treat distinguished men in such a way,” said Einar. “I urge you to bear
up under this. The longer the vengeance is drawn out, the more satisfying it
will be.” “No need to dwell on it,” replied Gudmund. “Vengeance there
will be, whether sooner or later.”
ÍF X. 6.(14.) 24. A-text. En Þorgils fór á fund
Þóris ok sagði, at honum var stefnt, ok sagði, at honum þótti hann mjök láta
hlut sinn fyrir Guðmundi. Þórir mælti: “Má mér þat, er yfir margan
gengr.”3 Þorgils fór heim.
3"Má--gengr”: mér er ekki vandara en mörgum, er þola hið
sama. Þetta er málsháttur (Fóstbr. s., 13. kap., Hrafnkels s., 10. kap., Eyrb.,
32. kap.).
A&M 6. Appendix to Ljósvetninga saga. A-text.
247. Thorgils went to see Thorir and told him that he had
been summoned. He said that Thorir seemed to be losing a lot of ground to
Gudmund. Thorir replied, "What happens to many others can happen to me
too.” Thorgils returned home.
FJ Proverb word 139. Page
88. ganga (yfir) jfr lok og krjúpa – má (manni)
þat er yfir margan gengr Eyrb 59, Ljósv 259, Fbr 45 (Hauksb 376), Hrk
16 (Austf. 116). ‘En kan finde sig i hvad der Eyrb. 32. kap.vederfares mange’.
GJ: Má það yfir osv.
ÍM 104. GANGA Má það er yfir
margan gengur.
TPMA 12. 256. VIEL/beaucoup/much
7. Viel als gegebene Menge 7.2. Viele als die breite Masse 7.2.7. Kaum einem
ergeht es besser als den meisten Nord. 205 Ok ma þer þat, er yfir
margan gengr Und es kann dir geschehen, was über manchen kommt FÓSTBRŒÐRA
SAGA 93, 3 (= JÓNSSON, ARKIV 139). 206 Er þat ok satt at segja, at má yðr,
þat er yfir margan gengr Und das ist ein wahres Wort, dass euch geschehen
kann, was über manchen kommt EYRBYGGJA SAGA 32, 17 (= JÓNSSON, ARKIV 139.
JÓNSSON 53).
Ed. note. See also Hrafnkels
saga, 4. 114.
Ed. note.
In Grettla, the Hafliði episode, a possible proverbial
reference?
ÍF X. 6.(14.) 27. A-text. Guðmundr mælti: “Illa
þykki mér þat, er með okkr er svá fátt. Ok em ek nú til þess kominn, at ek
vilda, at betr væri í okkarri frændsemi heðan frá en hér til hefir verit. Ok
þætti mér okkr þat betr sama, frændi, at vit værim hafnan báðir at einu máli.”
Einarr mælti: “Víst væri þessa vel leitat, ef þat væri ráðit, at hugr
fylgði máli.”
A&M 6. Appendix to Ljósvetninga saga.
A-text.
247. “I am not pleased that we are on such
poor terms,” said Gudmund. “I have come now because I would like our relations
to be better from now on than they have been. It would seem more appropriate for
us to be always of one mind, kinsman.” “This would certainly be a good
proposal,” said Einar, “if I could count on your having your heart in
your words.”
ÍF X. 6.(14.) 32. C-text. Einarr mælti: “Þá mun
enn velta til vanans, at þú munt engan meta nema þik einan í þessu máli, ok
kann vera, at skammt taki frá
borði.”6 6at–
borði”, talsháttur í óvissri merkingu, líkl.: að vopn þín nái stutt út frá
borðstokki þínum, að þú verðir ekki (svo) sigursæll í deilunni (sem þú
hyggur).
A&M 14.
174. "It's the same old story,"
Einar responded. "You value no one's opinion but your own in this case, but
it may be that your success will fall short of your
ambition."94 94"Your
success will fall short of your ambition" translates the idiom ok kann vera,
at skammt taki frá borði ("and it may be that the morsel won't get far from
the table" [?]). Björn Sigfússon notes (1940: 32 n. 6) that the meaning is
uncertain. Guðbrandur Vigfússon (1905: 400) translates: "but maybe it will be
but a short triumph." See Halldór Halldórsson 1982: I, 79.
ÍF X. 6.(14.) 35. C-text. Guðmundr kvað þetta
upphafit mega heita. “Ok er seint mann at reyna. Ek hugða, at
þú myndir hlutvandr maðr vera.”
A&M 14. Guðmundr remarks
upon Þorir Helgason´s protestations when he summons him over the marked
goats:
178. Gudmund said that this was only the beginning –
“It takes time to know people. I thought you were an upright
man.”
FJ Proverb word 333. Page 180. reyna (jfr vita) – . .
. lengi skal manninn reyna Grett 48 (Boer 81). ‘Længe (det tager lang
tid at . .) skal man prøve et menneske’ (pludselig kan en vise en ny side af sin
karakter, man ikke för har kendt). = GJ (med var.:
marka).
TPMA 9. 162. PRÜFEN/metre à
l'épreuve/to test 1. Prüfen (Versuchen) als positive Handlung 1.1 Prüfen
(Versuchen) ist gut und weise 1.1.2. Spez. 1.1.2.2. Man prüfe die Menschen
Nord. 16 Satt er þat, er mælt er: lengi skal manninn reynaWahr
ist, was gesagt wird: "Lange soll man den Menschen auf die Probe stellen"
GRETTIS SAGA 29, 6 (= JÓNSSON, ARKIV 333. JÓNSSON 137). 17 Ýmist verðr at
freista Man muss sich gegenseitig prüfen ÄLTERE FRIÐÞJÓFS SAGA 3 (→ FAS II,
493). → FREUND 546 – 554.
Ed. note. For
proverbial reference, see TPMA 8. 193.
ÍF X. 6.(15.) 35. C-text. Guðmundr var nú heima
á Möðruvöllum. Ok er þetta spyrr Einarr Eyjólfsson, þá mælti hann: “Svá mæli ek
um, at troll hafi þá skikkju. En komit hfir Guðmundr á vitsmuni
við mik, ok hefir slíkt eigi fyrr orðit.”
A&M 15. Einar
Eyjólfsson when he learns of Guðmund's aggressive pursuit of the
case:
178. Gudmund was now in residence at Modruvellir. When
Einar Eyjolfsson learned the news, he said, “The trolls take that
cloak! Gudmund outwitted me this time and that's never happened
before.”
ÍF X. 7.(17.) 42. C-text. Þá laut Vigfúss at
Guðmundi ok mælti: “Nú hefir þú eigi gætt at bera af þér feginleikinn, ok hefir
Einarr fundit af spekð sinni gleði þína. En þó er nú einsætt at þiggja
þenna kost, er svá er vel boðit.”
A&M 17.
Vigfúss, persuading Guðmundr to accept the Einar Eyjólfsson's offer from Þorir
Helgason of self-judgment in this case:
185. “You have not
been careful to disguise your satisfaction, and Einar has used his wits to
uncover your high spirits. Anyway, there is no choice but to accept an
offer that is made so handsomely.”
Ed. note.
Used in a negative statement ironically in Grettla by Þuríðr--and in
Fóstbræðra?
ÍF X. 7.(18.) 44-5. C-text. “Vel veit ek nú,”
kvað hann, “Ek heyri sagt, at flestir farsælisk af þér.2 En fátt hefi
ek til kaupa; ek em félítill.” Guðmundr mælti: “Mér kemr fleira en
fé. Mátt þú koma norðr í sumar ok leita þér þar margra vista, en ráð
þik hvergi, fyrr en þú finnr mik.”
2farsælisk af þér svo 1629 (tilg. M.
Ein. á Tjörn); fráfælisk af þér 485, 554, 1714, 621; fráfælisk
þik hin, nema 514: fráfælisk þik eigi.
A&M 18.
When Guðmundr is hiring Þorbjörn Rindill, that latter
remarks:
188. “Now I have it,” he said. “I hear that you
bring most people good luck, but I haven't much to trade. I´m a poor man.”
“There´s more than money,” said Gudmund.
Grettla merchants.
ÍF X. 8.(18.) 49. Þorkell svarar: "Ek á sel
skammt heðan, ok vertu þar í nótt." Hann segir: “Eigi geng ek feti
framar.” Skalf hann þá mjök.
A&M 18. Þorbjörn,
when attempting to get taken into the house of Þorkell Hake, so as to help
Guðmundr with the assassination:
190. “I have a summer shed
nearby and you can stay there tonight,” said Thorkel. “I'm not going to
take another step,” he said.
Ed. note. See
Gísla. Also, Nibelungenlied.
ÍF X. 9.(19.) 52. Þá mælti Guðmundr: “Þat er nú
ráð, Þorkell, at sýna sik Guðmundi ok skríða eigi í
hreysi.”
A&M 19. Guðmundr, as they attack
Þorkell Hake´s house:
192. Then Gudmund said, “Now you have
the chance to face Gudmund, Thorkel, and not hide in a
cave.”
Ed. note. Fox in hole,
lair.
ÍF X. 10.(20.) 56. C-text. Hlenni svaraði
enn:1 “Verit myndi þat hafa fyrr meir, en fjölrœtt myndi í heraðinu,
ef þú gerðir mér óvirðing. En þann veg er mér um gefit, at betra þykki mér, at
þeir sé eigi fyrir augum mér drepnir nú. Ok vil ek senda þá í Eyrarskóg.”
1Orðaröð lagfærð; s. Hlenni enn A.
En C-hdrr. hafa: Hlenni svaraði: “Vera má þat, at nú megir þú gera
slíkt sem þú vill. En – ”
A&M 20. Hlenni
to Guðmundr, who has demanded the killers of Þorbjörn
Rindill:
196. “It may be that you can now do exactly
as you please,” said Hlenni, “but there was a time when your
dishonoring me would have caused a lot of talk in the district.”
ÍF X. 10.(20.) 56. Ok er hann kom yfir
á3 ok í skóginn, þá drifu þeir guðmundr í móti þeim. Þá mælti
Guðmundr: “Hví eru þeir Eilífr svá seinir?” Hann svarar: “Ek ætla, at
þeim þykki eigi til öls boðit. En þó váru þeir búnir, er ek fór.”
3Og er húskarlinn kom yfir
Eyjafjarðará.
A&M 20.
196-7. And when the farmhand
got over the river and into the woods, Gudmund and his men came toward them.
"Why are Eilif and his companion so slow?" said Gudmund. "I suppose they
don't feel they've been invited to a party, "said the servant. "But
they were ready to set out when I left."
TPMA 1. 479.
BIER/bière/beer 13. Verschiedenes Nord. 24 Mungátin eru misjafnt
vinsæl Die Biere sind ungleich beliebt ÖLKOFRA ÞÁTTR 64, 8 (= JÓNSSON,
ARKIV 286. JÓNSSON 120). 25 Ölit skulum vér drekka, en þeir munu ráða kosti
konunnar Wir wollen das Bier trinken, und sie werden über die
Heiratsbedingungen der Frau entscheiden VÍGA-GLÚMS SAGA 19, 33. 26 Þycke
eigi til aols bóðet Es scheint nicht so, als wäre man zu einem Biergelage
engeladen LJÓSVETNINGA SAGA 6, 7 (20) S. 422 (= JÓNSSON, ARKIV 491. JÓNSSON
194). 27 Bacus quam ciatus siccus prestat tenuatus. – Bædre ær tynt øøl en
tomt kar Verdünnter Wein ist besser als ein trockener Becher. –
Besser ist verdünntes Bier als ein leeres Gefäss LÅLE 92. 28 Fex
remanens detur ceruisea cum minuetur. – Drick saa black som brwn saa barme som
klart øøl Da sich das Bier an Quantität vermindert, werde die
übrigbleibende Hefe vorgesetzt. – Trink so das helle wie das braune
(Bier), so die Hefe wie das helle Bier! EBD. 374.
TPMA 2.
436. EINLADEN/inviter/to invite 4.
Verschiedenes Nord. 15 Ok munu menn mæla, at sá laði hann, sem ráðin á
Und die Männer werden sagen, dass derjenige ihn einladen solle, der zu
gebieten (wörtl.: die Herrschaft) habe BJARNAR SAGA 27 S. 184 (vgl. GAST 5.3.).
16 Þycke eigi til aols bóðet Es scheint nicht so, als wäre man zu einem
Biergelage eingeladen LJÓSVETNINGA SAGA 6, 7 (29) S. 422 (= JÓNSSON, ARKIV 491.
JÓNSSON 195). 17 Vesca coquit plura cui pluribus est dare cura. – Han scal
møghet sywdhe ther manghe wil bywdhe Wem es obliegt, für mehrere Speisen zu
besorgen, der kocht mehrere. – Der muss viel kochen, welcher viele
einladen wil LÅLE 1121.
ÍF X. 11.(21.) 60. Síðan mælti Einarr: “Slíkt
mun fyrir miklum tíðendum, ok eru þetta
mannafylgjur.”
A&M 21. Einar Eyjólfsson, upon
his dream of the dying ox (Guðmund´s fetch):
201. “This must
signify great tidings,” Einar said. “Such are the fetches of
men.”
ÍF X. 13.(23.) 72. Höskuldr stóð úti í durum ok
mælti: “Snimma ertu á fótum, félagi,”5 – ok brá
honum til glímu ok kvað hann hafa “vanða til at glepja konur várar”.
5"Snimma– félagi;” sagt í gamni.
Þetta gerist síðla kvölds, eftir háttatíma.
A&M 23.
Höskuld to the farmhand who approaches them at
Veisa:
212. Hoskuld was standing out by the door and said,
“You're quite an early bird, my friend–and he took him in a
wrestling hold and said he was “in the habit of seducing our womenfolk.”
ÍF X. 13.(23.) 73. Þat var síðan vanr at mæla
Þorvarðr Þorgeirsson, þá er hark var haft: “Höfum nú
Veisubragð.”
A&M 23. After Atli’s farmhand is
roughed up by Höskuldr and Brandr at Veisa, when sent to reconnoiter at Eyjólf's
behest:
213. (Thorvard Thorgeirsson was subsequently in the
habit of saying, whenever there was a ruckus, “Let's try the Veisa
grip.”)
ÍF X. 14.(24.) 76. Höskuldr mælti: “Eigi
skal lengi lítils biðja þik, ok muntu lítit veita ok óhallkvæmt. En
aldri skal ek við þá skiljask.”
A&M
216. “I
won't spend a lot of time asking you for little things,”said Hoskuld .
. .
TPMA 2. 13. BITTEN/prier/to
request 5. Worum man bitten sol 5.3. Man soll nicht
lange um wening bitten Nord. 148. 149. Eigi skal lengi lítils
biðja Man soll nicht lange um wenig bitten LJÓSVETNINGA SAGA 24 S. 215 (=
JÓNSSON, ARKIV 38. JÓNSSON 15). MÁGUS SAGA (AUSFÜHRLICHERE) 31 (E. 14. Jh.
[→JÓNSSON, ARKIV 38]). 150 Engr skal lítils lengi Líðs raðandi biðja
Keiner, der über Gefolgschaft gebitet, soll lange um wening bitten NJÁLS SAGA 24
(→SKJALDEDIGTNING B II, 217 [unecht]).
Ed. note. See
Gunnar to Hallgerd, in Njála.
In the conversation between Höskuldr and Þorvarðr at Fornastaðir
prior to the battle at Kakalahóll, the intensity of the exchanges may yield
several proverbial phrases:
ÍF X. 14.(24.) 76. Þá tók
kona Þorvarðs til orða: “Hitt er á at líta, at til þín mun koma þykkja, ef
Höskuldr er drepinn; ok er þá eigi betra eptir at mæla.” Þorvarðr svarar: “Veit
ek ákafa kvenna, en gott mun at hepta vandræði þetta.” Hon svarar: “Þú
munt illa mæla eptir hann dauðan, er þú veitir honum eigi lifanda. En
eigi skal ek þá annan ala son, ef þú selr þenna undir vápn.” Þorvarðr svarar:
“Er eigi þat ólíkligt, at opt standisk ráð yður
kvenna,2 ok látið búinn náttverð nökkurum mnnum í kveld,”–
ok spratt upp. Hon svarar: “Ek skal þat annask.”
2að þið konur ráðið, eins og vant er. Sbr.
einþykkni Friðgerðar, bls. 64, og orð Guðmundar, bls. 19: “Nú þœtti mér ek
betr hafa ráðit.”
A&M 24.
216.
Then Thorvard's wife spoke up: “You should consider that you´ll be involved
anyway if Hoskuld is killed. It's no easier to prosecute on behalf of a
dead man.”
“I know how vehement women are,”
Thorvard replied, “but it will be a good idea to put a limit to this
trouble.”
“You won't be much good at prosecuting for his death if you
won't help him when he's alive,” she said. “I won't bear and raise
another son if you give this one up to the sword.”
“You women are
likely to prevail as usual,” said Thorvard. “Have supper ready for some
extra men tonight”--and he jumped to his feet. “I will see to it,” she
said.
ÍF X. 14.(24.) 79.
Síðan hljóp Oddi at Starra ok gaf honum øxarhamarshögg, svá at fœtrnir horfðu
upp. Þorvarði hrumði sárit,5 ok vildi snara af sér fingrinn. Þá mælti
Oddi: “Lát lafa, muna þeir mein, er þiggja, er þú kemr heim
jafnan.”6 5hrumði
sárit: sárið hamlaði, gerði örðugt.
6muna – jafnan” svo 485, 1704;
því at hafa munu þeir mein, er þiggja L (sl. ein orðunum: er –
jafnan). muna – þiggja virðist vera málsháttur, sem málsgreinin er
fleyguð með á sjaldgæfan hátt. Setn. þýða: lafa jafnan, er þú ert heim kominn,
svo að (visinn) köggullinn minni þig á örkuml þín (til hefnda).
A&M 24.
218-9. Oddi rushed at
Starri and delivered a blow with the hammer of his ax so that Starri fell head
over heels. Thorvard was hampered by his wound and he wanted to twist off his
thumb. "Let it dangle as it is," said Oddi, "it will always be a
reminder of your injury when you go home." He did this.
TPMA
3. 18. ERINNERN/se souvenir/to remember 1. Woran man sich
erinnert (erinnere) 1.2. Mann erinnert sich an Unangenehmes und Schlechtes, Übel
und Schaden Nord. 5 Muna þeir er mein þiggja Diejenigen
erinnern sich, die Schaden erleiden LJÓSVETNINGA SAGA 24 S. 219 (= JÓNSSON,
ARKIV 284. JÓNSSON 120).
ÍF X. 14.(24.) 80. Þá mælti Gunnsteinn: “Fremstr
vill Höskuldr frændi várr vera, ok er því ráð at fylgja honum vel, er þó
margr um einn.”
A&M 24. Gunnsteinn, when
Höskuldr and Oddi from Höfði are fighting:
219. “Our kinsman
Hoskuld wants to be in the front rank,” said Gunnstein, “and we should rally to
his support because there are many against one.”
ÍF X. 14.(24.) 82. Ok er Þorvarðr spyrr þetta,
mælti hann: “Heyr á endemi, at ljúga til sára manna! Verði fundr sjá sem
auðnar. Eru vér jafnan seinir til óhœfu, en skiljum eigi nú fyrr en
öðrum þykkir mál.”
A&M 24. Þorvarðr when learning that
Koðran and others lied about the extent of their wounds at
Kakalahill:
221. When Thorvard learned of this, he said,
“What a disgrace to lie about men's wounds! Let this battle go as fate
wills. We are always slow to evil deeds, but let's not back off now
until the others think they have had enough.”
ÍF X. 14.(24.) 82. Ok er Þorvarðr spyrr þetta,
mælti hann: “Heyr á endemi, at ljúga til sára manna! Verði fundr sjá sem auðnar.
Eru vér jafnan seinir til óhœfu, en skiljum eigi nú fyrr en
öðrum þykkir mál.”
A&M 24. Þorvarðr when learning that
Koðran and others lied about the extent of their wounds at
Kakalahill:
221. When Thorvard learned of this, he said,
“What a disgrace to lie about men's wounds! Let this battle go as fate wills.
We are always slow to evil deeds, but let's not back off now
until the others think they have had enough.”
The fragmentary Þórarins þáttr occurs in the C-text
manuscripts, although it may not belong directly to Ljósvetninga saga.
Guðmundur Þorláksson has included it at the end of his edition as Chapter 32,
pp. 250-255.
ÍF X. 145. Þórarins þáttr.
Þá mælti Eyjólfr Guðmundarson: “Þat ætla ek, at Þorgeirr mun mjök
harmdauði vera, ef ek sésk vel um í alla staði, því at vér vitum, at Óláfr
konungr var vel til hans, ok hirðmaðr hans var Þorgeirr Hávarsson. En þú ferr at
þessu, Þórarinn, með miklu ofrkappi. En mikil er alvalds raun
ok mörg konungs ráð.”1 1mikil
– ráð,” þekktir málshættir.
TPMA 7. 139.
KÖNIG/roi/king 11. Verschiedenes Nord. 242 Langr
's . . . konungs morgin Lang ist des Königs Morgen SIGHVATR 13, 14 (=
JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 96). 243 Spyrr ætt at jöfrum Man fragt nach
den Königen SNORRI, HÁTTATAL 26, 4 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95). 244
Konungs morginn er langr á valt Des Königs Morgen ist immer lang
MÁLSHÁTTAKVÆÐI 13, 8 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 96). 245 Mikil er avalds
raun, ok mörg konungs ráð Gross ist des Mächtigen Erfahrung, und zahlreich
(sind) die Ratschläge des Königs LJÓSVETNINGA SAGA 32 S. 253 (Þórarins þáttr
ofsa) (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95).
ÍF X. 145. Þórarins þáttr. Þá
mælti Eyjólfr Guðmundarson: “Þat ætla ek, at Þorgeirr mun mjök harmdauði vera,
ef ek sésk vel um í alla staði, því at vér vitum, at Óláfr konungr var vel til
hans, ok hirðmaðr hans var Þorgeirr Hávarsson. En þú ferr at þessu, Þórarinn,
með miklu ofrkappi. En mikil er alvalds raun ok mörg konungs
ráð.”1 1mikil
– ráð,” þekktir málshættir.
TPMA 7. 139.
KÖNIG/roi/king 11. Verschiedenes Nord. 242 Langr
's . . . konungs morgin Lang ist des Königs Morgen SIGHVATR 13, 14 (=
JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 96). 243 Spyrr ætt at jöfrum Man fragt nach
den Königen SNORRI, HÁTTATAL 26, 4 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95). 244
Konungs morginn er langr á valt Des Königs Morgen ist immer lang
MÁLSHÁTTAKVÆÐI 13, 8 (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 96). 245 Mikil er avalds
raun, ok mörg konungs ráð Gross ist des Mächtigen Erfahrung, und zahlreich
(sind) die Ratschläge des Königs LJÓSVETNINGA SAGA 32 S. 253 (Þórarins þáttr
ofsa) (= JÓNSSON, ARKIV 218. JÓNSSON 95).
Return to
Concordance