Editions used. Eyrbyggja saga. Brands þáttr örva. Eiríks saga rauða.
Grœnlendinga saga. Grœnlendinga þáttr. Einar Ól. Sveinsson og Matthías
Þórðarson gáfu út. Íslenzk fornrit IV. Reykjavík, 1935.
Others.
Translations used.
The Saga of the People of Eyri, tr. Judy Quinn,
The Complete Sagas of Icelanders, ed. Viðar Hreinsson. Reykjavík, 1997.
5 vols. Vol. V, pp. 131-218.
Others.
Editorial comment. The text contains a little over 39, 500 words.
ÍF IV. 10. 17. Þorðr hafði þat upphaf
gørðarinnar, at hann kallar, at sá skal hafa happ, er hlotit
hefir;3 kvað þar engi víg bœta skulu, þau er orðit höfðu á
Þórsnesi, eða áverka, en völlin kallar hann spilltan af heiptarblóði, er niðr
hafði komit, . . . 3Sbr. Morkinskinnu (útg.
Ungers, bls. 88): “skyldi þar leggjask hernaðr, sem hafizk hafði, en sá
happ hafa, er hlotit hafði”.
CSI V. 10.
Thord arbitrates between the Kjalleklings and the men of
Thorsnes:
137. Thord began the settlement by stating
that the gains of each side should be preserved: he declared
that no compensation should be paid for the killings or bloody wounds which had
been caused at Thorsnes and he argued that since the ground had been defiled by
blood spilt in rage, the earth could no longer be considered more sacred there
than anywhere else.
PC 10. 36. The first of Thord’s
decisions was that each side should keep the advantage
gained.
ASB 6. 10. 24. 5. 2.3.
sá skal – hefir, offenbar eine sprichwörtliche redensart, was auch die
alliteration zu bestätigen scheint: “jeder so den vorteil behalten, den er
erlangt hat”, d. h. jeder soll empfangen, was er verdiente.
FJ
Proverb word 163. Page 92. happ – sá skal hafa happ er hlotit
hefr Eyrb 11. ‘Den skal beholde det vundne som har fået det’ (?: enhver
skal beholde hvad han har fået), er måske ikke egl. ordsprog men en juridisk
termin.
Gering 8. happ (nr. 163). – Das nur aus Eyrb. (c.
10, 5) citierte sprichwort: sá skal hafa happ er hlotit hefir steht
auch Heimskr. 3, 1782: skyldi . . . sá hafa happ er hlotit
hafði. Vgl. ferner Ól. s. helga c. 60 (Fms. 4, 11013):
konungr segir, at þat skyldi þá hverr hafa sem fengit hafði, u. ebda c. 169
(5, 1422): munu nú hafa hvárir sem fengit
hafa.
FJ 65. happ Sá skal hafa happ er hlotið hefur
(Eyrb. 11).
ÍM 131. HAPP Sá skal hafa happ
er hlotið hefur. Eyrb. 10. kap.
TPMA 4. 488.
GEWINN/gain/profit 10. Gewinnen und festhalten (sparen) 10.1. Man
halte das Gewonnene fest und spare 10.1.1. Allg. Nord. 269 Sá skal
hafa happ er hlotit hefir Jeder soll den Vorteil behalten, den er erlangt
har EYRBYGGJA SAGA 10, 5 (=JÓNSSON, ARKIV 163. JÓNSSON 65). → HALTEN 6 – 7a,
10, 12, 16, 21, 24, 34, 36, SPAREN 8, 13, VERLIEREN 138.
Vgl. EIGEN 5.2.2., GUT (Subst.) 5.2., HALTEN 1.1., HÜTEN 1.
ÍF IV. 13. 24. Snorri lét sér fátt finnask um
þessi tíðendi, en Þórdís segir, at þá var vel fagnat,– “ef grautr er
gefinn Gíslabana.” Börkr svarar: “Eigi hlutumk ek til
málsverða.”
CSI V. 13. Thordis, on the quality
of food appropriate for her brother Gisli’s killer,
Eyjolf:
140. Snorri appeared indifferent but Thordis said
that it would be a good enough welcome– “if gruel is given to Gisli’s
killer”. “It’s not for me to decide on the food,” replied
Bork.
PC 13. 42. “It wasn’t food I had in mind,” said
Bork.
ASB 6. 13. 35. 8. 8. grautr, ein
mehlbrei, der mit wasser oder auch mit milch oder molken eingerührt ward (Weinh.
s. 150). Die äusserung der Þórdís beweist, dass diese speise, obwohl sie sehr
häufig genossen ward, nicht besonders geschazt wurde.
Ed. note. See Gísla saga, ÍF VI. 36. 116. “Grát mun ek Gísla,
bróður minn,” segir Þórdís; “en mun eigi vel fagnat Gíslabana, ef grautr er görr
ok gefinn?”
ÍF IV.
16. 28-9. . . . ok er mjök leið á kveldit, mælti Geirríðr
við Gunnlaug: “Þat vilda ek, at þú fœrir eigi heim í kveld, því at
margir eru marlíðendr;3 eru (29) ok opt flögð í fögru
skinni, en mér lízk nú eigi sem hamingjusamligast á þik.”
3Marlíðendr eru þeir, sem líða yfir
mar: sjóinn, sbr. Vafþrúðnismál, 48. vísu: hverjar ro þær meyjar,/es
líða mar yfir,/fróðgeðjaðar fara. Er í því kvæði átt við hamingjur,
góðar verur, sem skapa mönnum forlög. Aftur er hér í sögunni átt við illar
vættir, einkum fjölkynngisfólk.
CSI V. 16.
Geirrid to Gunnlaug, attempting to dissuade him from returning home that night
because many sea-spirits are about:
142. Late in the
evening, Geirrid said to Gunnlaug, “I don’t want you to go home tonight, because
it’s a night of much spirit-movement and many a witch wears a
fair face. You don’t strike me as a lucky-looking man right now.”
ASB
6. 16. 41. 1. 18. margir – marlíðendr, allit.
sprichwort; die marl. sind personen, die vermöge ihrer zauberkunst über
das meer zu schweben im stande sind, vgl. Vafþr. 48: hverjar ´ro þær meyjar
es líþamar yfer.
FJ Proverb word 275. Page 172.
marlíðandi – margir eru marlíðendr Eyrb 18 (Ger 41). ‘Det er mange
slags folk, der sejler over havet’. Ordet marlíðendr betegner sikkert
søfarerere, men ikke væsner der svæver om i luften over havet; jfr ags.
sælíðend; jfr også líðandi i bjóða líðöndum löð og
folklíðandi Fáfn 41.
ÍM 223. MARLÍÐANDI Margir eru
marlíðendur. Eyrb. 16. kap. marlíðendur: illar vættir eða
fjölkynngismenn, er líða yfir sjóinn.
ÍF IV. 16. 28-9. “Þat vilda ek, at þú fœrir eigi
heim í kveld, því at margir eru marlíðendr; eru ok opt flögð í fögru
skinni, en mér lízk nú eigi sem hamingjusamligast á
þik.”
CSI V. 16. Geirrid to Gunnlaug, attempting
to dissuade him from returning home that night because many sea-spirits are
about:
142. Late in the evening, Geirrid said to Gunnlaug,
“I don’t want you to go home tonight, because it’s a night of much
spirit-movement and many a witch wears a fair face. You don’t
strike me as a lucky-looking man right now.”
ASB 6. 16.
41. 1. 18.19. eru opt flögð í fögru skinni, alliterierendes
sprichwort (ursprüngl. wol ein vísufjörðungr im fornyrðislag), das auch sonst
begegnet, z.b. Mírmans saga c. 1 (Riddara sögur s. 140 v. 1.).
FJ
Proverb word 111. Page 84. flagð – opt er flagð í fögru skinni
Eyrb 81 (Ger 41) Mírm 140. ‘Ofte er der en trold (troldkvinde) i fager hud’
(legeme). Også hos GJ med var.: fox í fögrum ham. I daglig tale siges
vist i reglen undir.
FJ 45. flagð Oft er
flagð (fox GJ) í fögru skinni (Eyrb. 81 og ö.)
(fögrum ham GJ).
ÍM 87. FLAGÐ Oft
eru flögð í fögru skinni. Eyrb. 16 kap. o.v. flagð = tröllkona, skass. Flögðin
sjást í fögru skinni. 1096.
TPMA 5. 460.
HAUT/peau/skin 5. Die Haut und das Innere 5.1. Die schöne
(glänzende, weisse) Haut entspricht nicht dem, was darunter
liegt Nord. 18.19. Eru ok opt flögð í fögru skinni Und oft
sind hexen unter schöner Haut (verborgen) EYRBYGGJA SAGA 16, 1. MÍRMANS SAGA
140, 4 Var.
ÍF IV. 18. 34. Spá-Gils svarar: “Segðu svá
Þorbirni, sem ek mæli, at ek hygg, at hross hans muni eigi langt gengin ór högum
þeira, en vant er á menn at kveða, ok er betra at missa síns
en stór vandræði hljótisk af.”
CSI V.
18. Odd Katlason asks Seer-Gils about the disappearance of
Thorbjorn’s horses:
145. “Tell Thorbjorn exactly what I am
telling you,” Seer-Gils answered, “that I believe his horses have not strayed
far from their usual pasture. But it is difficult to name the men and it
is better to carry one’s loss than to end up in serious
trouble.”
ASB 6. 18. 50. 6. 7.8.
en stór – af, “als dass grosse unannehmlichkeiten daraus erwachsen”.
Dass die infinitivische construction in die conjunctivische übergeht, ist eine
leichte anakolouthie.
Ed. note. For conceptual link see
Laxdæla saga: ÍF V. 46. 143. “Enn vilda ek sem fyrr, at þú létir
vera ok hjá þér líða þetta vandræði; mun ek leita eptir þessu í hljóði; því at
þar til vilda ek allt vinna, at ykkr Bolla skilði eigi á; er um heilt bezt
at binda, frændi,” segir hann.
ÍF IV. 18. 36-7. “Djarfliga barðisk hann,” segir
Þorbjörn, “en margir verða vaskir í einangrinum,1 þó
at lítt sé vaskir þess í milli.”
1einangr: eiginl. þrengsli, aðhald;
hér klípa, þraut, hætta; sbr. öngþveiti.
CSI V.
18. Thorbjorn and his men talk about the fight at Mavahlid,
their conversation overheard by Thorarin:
146. “He fought
boldly,” said Thorbjorn, “but many a man becomes brave in dire
straits, though they’re not at all brave the rest of the
time.”
ASB 6. 18. 53. 17.
Gering
17. einangr. – 22. margir verða vaskir í einangrinum: Eyrb. c.
18, 17.
ÍM 66. EINANGUR Margir verða vaskir
í einangrinum. G. Margur verður í einangrinum vaskur. Sbl einangur: klípa,
þraut, hætta.
TPMA 9. 14.
NOT/besoin/need 1. Wesen, Wirkung und Bedeutung von Not 1.9. Not
macht mutig und dreist 1.9.1. Not verleiht Mut und
Kühnheit12 Nord. 183 Margir verða vaskir í
eingangrinum Manche werden tapfer in der Not EYRBYGGJA SAGA 18, 17 (=GERING
22. JÓNSSON 34). Vgl. HUNGER 4.3. 12Vgl.
WHITING N 44.
ÍF IV. 18. 37. “Var þat satt?” segir Þorbjörn.
“Satt sem dagr,” segir Oddr.
CSI V.
18. Odd, in the same overheard conversation, affirming his
claim that Thorarin chopped of his own wife’s hand, by
mistake:
146. “Is that true?” said Thorbjorn. “True
as daylight,” said Odd.
ASB 6. 18. 53.
18.
ÍF IV. 19. 48. Vísa 16. “Hétu
hirðinjótar/haukaness til þessa,/heptandi vask heiptar,/hóglífan mik
drífu,/opt kømr, alnar leiptra,/ævifúrs ór dúri,/nú kná jörð
til orða,/œðiregn, at fregna.” 16. vísa. Hétu hirðinjótar
haukaness drífu (a) mik hóglífan til þessa; vask heptandi heiptar; opt kømr
ævifúrs œðiregn ór dúri (b); nú kná alnar leiptra jörð (c) at fregna til orða.
a) hauka nes: hönd; handar drífa: silfur; hirðinjótar
þess: menn. – b) 6. vo. Er svo í hdrr.: ævifúss ór dúri M; í 309
er það aflagað, en -úr virðist þar eiga að very í hendingu; ævifús ór
dúsi 446. Ef fylgt er V (og a. n. l. M) verður að taka saman ævifúrs
œðiregn: orusta; ævifúrr væri þá sverð, sbr. lífköld
laufa veðr; þá væri dúrr að skilja sem mók, hæglæti, og er það engan veginn
ólíklegt. En ævifúrr einstök kenning, og hafa fræðimenn aðhyllzt
leshátt 446, M: ævifús og tekið það saman við alnar leiptra
jörð; ævifús: lífelsk, fús til að njóta lífsins, og er Þuríðr að
Fróðá þar vel lýst. Verður þá að lesa dúsi (446), og þýðir það lygnt og
mollulegt veður. – c) alnar leiptr: gulls jörð: kona, Þuríður.
Hingað til hafa menn kallað mig hæglátan; eg latti ófriðar (sbr. ‘hann var
kallaðr mannasættir’); oft kemur steypiregn úr mollunni (eða: oft kemur úr
hæglætinu harðneskjulegur bardagi); nú mun húsfreyjan frétta orð
mín.
CSI V. 19. A verse by Thorarin, spoken
to Arnkel of Bolstad:
151. Verse 16. “Those who enjoy the
snow-drift/of the hawks’ spur/accused me of easy living/--until now I have
frustrated feuds./A cloudburst, furious torrent, often comes in still
weather./Now the land of the wrist’s lightning/will learn of my
words.”
ASB 6. 19. 66. 17. Str.16. Pros.
wortfolge: Haukaness drífo hirþenjótar héto mik hóglífan til þessa (ek vas
heptande heiptar); opt kømr œþeregn ór dúse – nú kná ævefús alnar leiptra jörð
fregna til orþa. “Die männer forderten mich, den friedfertigen, dazu
heraus – ich pflegte (sonst) meinen zorn zu beherrschen; oft kommt stürmischer
regen nach einer windstille – nun kann (mag) die lebenslustige frau (meine)
worte erfahren.” haukanes, n., “vorgebirge des habichts”,
d.h. “ort auf dem der habicht zu ruhen pflegt”, daher “hand”; drífa,
f., “schnee”; “handschnee” s.v.a. “silber”; hirþenjótr, m., “hüter,
besitzer”; “besitzer des silbers” s.v.a. “mann”. heita ehn til ehs,
“jmd zu etw. herausfordern”. hóglífr, adj., “ein ruhiges leben
liebend”, “friedfertig”. œþeregn, n., “stürmischer regen”.
dús, n., ?p. e??., aber in norweg. dialekten noch in derselben form und
in der bedeutung “windstille nach einem sturm” erhalten (Aasen 119a; Ross 121
b). ævefúss, adj., “begierig nach dem leben, lebenslustig”, vgl. unten
§21. öln, f., “unterarm”; leiptr, n., “blitz”; “blitz des
unterarmes” s.v. a. “armband”; “erde des armbandes” = “frau”. Gemeint ist
Þorbjörns witwe Þuríþr.
ÍF IV. 20. 53. Þórarinn sagði henni;2
hon kvað þá hafa varleitat hans Odds, – “ok vil ek enn, at þér hverfið aptr, ok
mun ek fara með yðr, ok mun eigi mega með laufsegli at sigla,
þar sem Katla er.”3 2ok spurði
– henni B; sl. V, Mp; verkamaðr: verkmær 309, M1.
3sigla með laufsegli: hafa vettlingatök við eitthvað;
laufsegl: grein með laufi á, notuð í segls stað (Falk). Til samanburðar
við þetta má ef til vill minna á orðið vöndr, sem haft er í skáldskap
um siglu.
CSI V. 20. Geirrid encourages Thorarin
to the more diligent pursuit of Odd Kotluson, who is being magically hidden by
Katla.
153-4. Thorarin told her. She said they had not made
a proper search for Odd, “and so I want you to go back again, but I will come
with you this time. Where Katla is concerned, you won’t make any headway
using frail sail-cloth.”
ASB 6. 20. 72. 13. 6.
mun eigi – er, “man wird, wenn man es mit K. zu tun hat, nicht einen
busch als segel verwenden dürfen”, d.h. kleine mittel oder halbe massregeln
werden hier nicht ausreichen. Dieselbe redensart begegnet nur noch einmal in der
Hrólfs saga kraka c. 2 (Fas. I, 7): nú skal ekki með laufsegli lengr fara at
við þenna karl.
FJ Proverb word 241. Page 107. laufsegl
– mun eigi mega (nú skal eigi) með laufsegli sigla
(lengr fara) Eyrb. 33 (Ger. 72), Hrólfss 7. ‘Nú skal man (vi) ikke
længere sejle med løvsegl’, d. v. s. nu skal vi anvende stærkere midler. At
sigla laufsegli ‘at sejle varsomt og langsomt’, ligesom med et sejl af løv
(løvgren benyttet som sejl, Fritzner).
TPMA 10. 363.
SEGEL/voile(f.)/sail 8. Mit einem Laubsegel
fahren1 Nord. 17 Ok mun eigi mega með laufsegli at
sigla þar sem katla er Und man wird nicht mit einem Laubsegel dorthin
segeln können, wo Katla ist EYRBYGGJA SAGA 20, 13 (=JÓNSSON, ARKIV 241. JÓNSSON
104). 18 Nú skal ekki með laufsegli lengr fara ar við þenna karl Nun
soll man nicht länger mit einem Laubsegel zu diesem Mann fahren HRÓLFS SAGA
KRAKA 2 (→FAS I, 7[=JÓNSSON, ARKIV 241. JÓNSSON
104]). 1Vgl. BAETKE 364 s.v. laufsegl:
“fara með laufsegli at við e-n leichte Mittel gegen jmd. anwenden,
sanft mit jmd. umgehen”.
ÍF IV. 28. 72. Snorri svarar: “Þá skulu vit
ganga upp á Helgafell; þau ráð hafa sízt at engu orðit,
er þar hafa ráðin verit.”
CSI V. 28.
Snorri godi to Styr in preparation for giving him advice about how to be rid of
the berserks:
163. “Then let’s walk up onto
Helgafell,” said Snorri. “Plans made there have less
chance of coming to nothing.”
ASB 6. 28. 97-8.
10. 27. hafa sízt – orðit, “sind am wenigsten zu nichte
geworden”, d.h. haben sich gewöhnlich als zweckdienlich erwiesen. Der alte
familienaberglaube an die heiligkeit des berges (c. 4, 10) lebt also in Snorri
noch fort.
ÍF IV. 31. 86-7.
“Þat er ok mest ván, at ek sœkja þik eigi optar at málum, ok sofi yðr þó
eigi öll vá heraðsmönnum.”
CSI V. 31.
Thorolf to Snorri, dissatisfied over the settlement for the loss of the
slaves:
170. “It’s very likely that I won’t often come to
you with my problems,” Thorolf said, “but there’ll be other disasters to
stop people in the neighbourhood from sleeping.”
ASB
6. 31. 117. 17. 11.12. at ek sœkja – málum,
“dass ich deine hilfe also nicht wider bei prozessen in anspruch nehme”.
ÍF IV. 32. 88. En með því at Spá-Gils var
ómegðarmaðr ok mjök féþurfi, þá tók hann við flugu þessi . .
CSI V. 32. On Seer-Gils, who accepts Thorolf’s
urging to kill Ulfar:
171. Because Seer-Gils had many
dependants and was in much need of money, he accepted this lure
and went out to the wall across the hayfield at Ulfarsfell..
ASB 6.
32. 119. 8. 11. tók hann – þessi, “er
schnappte nach dieser fliege”, d.h. er liess sich verlocken. Das häufig
gebrauchte bild is zweifellos der angelfischerei entlehnt. Vgl. Ridd. sögur 196,
15: þar til talar hon um fyrir þeim, at þeir gína yfir þessari flugu
und die beispiele bei Fritzner2 I, 446a.
Ed.
note. See Njáls saga, ÍF XII. 42. 112, En ef
Hallgerðr kemr annarri flugu í munn þér þá verðr þat þinn bani." and 44. 113.
‘Ok skyldir þú nú eigi annari flugu láta koma í munn þér.’ See also Harðar
saga ok Holmverja, ÍF XIII. 9. 24. Þau urðu nú þegar á burt at
fara með meyna. Þau fóru um Grímsnes ok um Laugardal ok lögðu nú órækt á barnit,
því at þau þóttist eigi vita, at þau mundi því nökkurn tíma af hendi koma. Þeim
varð nú illt til gistingarstaða. Þóttist Sigmundr nú yfir flugu ginit hafa, er
hann tók við meynni af Torfa. See
also ÍM 90. FLUGA Sjaldan er fluga í feigs mat, nema dauð dálpi. K
dálpa: bærast. See Mírmans saga, in
Riddarasögur, ed. E. Kölbing. Strassburg, 1972. Ch. XXII, p. 196.
"Dróttning mælti: þat skalt þú seigja at jarl hafi lagizt með Cecilíu
konungsdóttur, ok hann þarf eigi þangat at fara nema med herskildi. Þar til
talar hun um fyrir þeim, at þeír gína yfir þessari flugu." [A.M. perg/ 593 A.
4o: "Já, segja þau, þá skaltu þat seigja, at hann hafi lagzt með
Secelíu konungsdóttur, ok at hann þurfi ekki þangat at leita, nema með
herskildi. Nú svá leingi sem þau rœddu þetta mál, þá gínu þeir við þessi
flugu."]
ÍF IV. 32. 90. “. . .en löndin liggja yðr
öllum jafnnær, ok munu þeir þau hafa, sem handsterkari eru; . .
.”
CSI V. 32. Snorri to the Thorbrandssons, on
Arnkel’s successes:
172. “You have just as good a claim on
the property, but it will go to the one who is physically
stronger.”
ASB 6. 32. 121. 16.
ÍF IV. 32. 90. Er þat ok satt at segja,
at má yðr þat, er yfir margan gengr, . . .
CSI
V. 32. Snorri to the Thorbrandssons, on Arnkel’s successes,
continued:
172. “But it’s true to say that what
happens to most others will happen to you, since Arnkel gets the better
of everyone here in the district, . . .”
ASB 6. 32. 121.
17.
FJ Proverb word 139. Page 88. ganga (yfir) jfr
lok og krjúpa – má (manni) þat er yfir margan gengr
Eyrb 59, Ljósv 259, Fbr 45 (Hauksb 376), Hrk 16 (Austf. 116) ‘En kan finde sig i
hvad der vederfares mange’. GJ: Má það yfir osv.
ÍM
104. GANGA Má það er yfir margan gengur. Eyrb. 32. kap.
TPMA 12. 256. VIEL/beaucoup/much 7. Viel als
gegebene Menge 7.2. Viele als die breite Masse 7.2.7. Kaum einem ergeht es
besser als den meisten Nord. 205 Ok ma þer þat, er yfir margan
gengr Und es kann dir geschehen, was über manchen kommt FÓSTBRŒÐRA SAGA 93,
3 (=JÓNSSON, ARKIV 139). 206 Er þat ok satt at segja, at má yðr, þat er yfir
margan gengr Und das ist ein wahres Wort, dass euch geschehen kann, was
über manchen kommt EYRBYGGJA SAGA 32, 17 (=JÓNSSON, ARKIV 139. JÓNSSON
53).
Ed. note. See also Hrafnkels
saga, 4. 114. and Ljósvetninga saga, 6.(14.)24.
A-text.
Ed. note. Implicit proverbial reference in the
situation of the Hafliði episode, Grettis saga.
ÍF IV. 37. 98. . . . ok urðu menn þar
eigi á eitt sáttir, sem optast er, ef um mannjöfnuð er talat; . .
.
CSI V. 37. At Snorri’s Winter Eves Feast (late
October) people discuss the leadership qualities of local great
men:
176. People were by no means of one opinion on
this, as is often the way when there is talk of comparing
men.
ASB 6. 37. 131. 1. 11.12. var þar talat
um mannjöfnuð, “man sprach vom männervergleich”, d.h. das gespräch kam
darauf, die vorzüge der einzelnen häuptlinge gegen einander abzuwägen. Dies war,
wie es scheint, eine bei gelagen beliebte unterhaltung, die aber zuweilen
schlimme folgen hatte; vgl. z. b. Flóam. s. c. 25 (Fornsögur 149, 12f.), Orkn.
s. c. 64 (Icel. sagas, Lond. 1887, I, 98, 4f.). S. auch Weinhold, Altn. leben s.
463f., Keyser, Efterl. skr. II, 2, 105.
ÍM 276.
SÁTTUR Ekki verða allir á eitt sáttir. FJ
ÍF IV. 44. 122. “Gott er, at þat sannask,
at þat er eigi jafnan bezt, at ganga síðast.”
CSI V.
44. Snorri, learning that his uncle, Mar Hallvardsson, has been killed
by Steinthor’s first-thrown spear:
188. When Snorri the Godi
was told this, he said, “It’s been proved true then, that it’s not
always best to walk last.”
ASB 6. 44. 162. 13.
FJ 144. síðastur Það er ekki jafnan best að gánga
síðast.
ÍM 281. SÍÐAST Það er ekki jafnan
bezt að ganga síðast. FJ
ÍF IV. 45. 128. Eptir þetta hjó hann til
Freysteins með sverðinu ok kom á hálsinn ok brast við hátt. “Ball þér
nú,1 Bófi?” sagði hann. “Ball víst,” sagði Freysteinn, “ok
ball hvergi meir en þú hugðir, því at ek em eigi sárr.
1“Hæfði það þig, kom það við þig?”; af
bella: hitta, skella á (sterkri sögn). Til er líka veik sögn bella,
belldi, og þýðir hún: hafa í frammi.
CSI V.
45. Steinthor asks Freystein about the effects of a blow he
has struck him on the neck:
191. “Was that one bad
for you, Bofi?” asked Steinthor. “A bad one indeed,” Freystein replied,
“but not as bad as you thought, becsause I’m not hurt.”
ASB 6.
45. 169. 14.
FJ Proverb word 32. Page
69. bella – ball þér nú Bófi Eyrb 86 (Ger 169). ‘Der fik du et
klask Bove’. Dette bliver ganske vist sagt til en mand, hvis tilnavn var
bófi (‘skurk’), men det er vist blevet til et ordspr., hvis det ikke i
forvejen har eksisteret som sådant; bófi passede da i dette tilfælde så
meget bedre. GJ har: kom á þig Bófi, men tilföjer kom á þig hnútan
Halli, vistnok et andet og selvstændigt ordsprog.
FJ
14. bella Ball þjer nú bófi (Eyrb. 86).
ÍF IV. 45. 130. Snorri Þorbrandsson svaraði ok
sagði, at lömbunum væri tregast um átit, fyrst er þau eru
nýkefld.
CSI V. 45. Snorri
Thorbrandsson, an arrow sticking through his throat at the base of his tongue,
responds when Snorri godi asks him why he isn’t eating:
192.
Snorri Thorbrandsson answered, saying that lambs that had been recently
gagged were the most reluctant to eat.
ASB 6.
45. 171. 24. 14. nýkefld, auch heute noch wird in Island den
lämmern, sobald sie entwöhnt werden sollen, ein hölzerner knebel
(kefli) in das maul gesteckt, um ihnen das saugen an den mutterschafen
unmöglich zu machen.
ÍF IV. 47. 133. “Nú með því,” sagði hann, “at
Björn sé úti, sem nú er ván, með því at þerridagr er góðr, þá ætla ek þér, Már
frændi, at sæta áverkum við Björn, ok sé þú svá fyrir, at hann er engi
klektunarmaðr,5 ok er því fangs ván at frekum úlfi,
er hann er, ef hann fær eigi þann áverka í fyrstunni, er honum vinnisk skjótt
til bana.” 5Líkt kemst Njáll að orði: “er
Gunnar engi klektunarmaðr” (Njáls s., 69. kap.). Orðið þýðir líkt og
ertingamaðr (Egils s. 181).
CSI V. 47.
Snorri godi gives his men advice as the approach to attack
Bjorn:
194. “Now in light of this, if Bjorn is outside, as
might be expected since it is a good day for drying hay, then I want you, Mar,
to deal him some wounds. But be careful, because he isn’t a chicken-hearted man
and a hard fight is likely from that vicious wolf that he is,
if the first blow he gets doesn’t cause his immediate death.”
ASB 6.
47. 177. 6. 1. sé þú – at, “nimm deine massregeln
mit rücksicht darauf dass”. 2. klektunarmaðr, “person mit der man nach
eigenem belieben verfahren kann”; hann er engi k., “er ist kein mensch
der mit sich spassen lasst”. 2. en því fangs – úlfi, allit. sprichwort,
bekannt aus Reginsmál str. 13.
FJ Proverb word 418. Page
194. úlfr – fangs er ván (þar er f. v.) at
(af) frekum úlfi Eyrb 90 Sturl3 II 212, Laxd 57,
Fms V 294, Reginsen 13. ‘Tag (Kamp) kan man vænte fra en grådig ulv’ =
GJ.
ÍM 336. ÚLFUR Fangs er von að (af)
frekum úlfi. Eyrb. 47. kap. o. v. fang: (hér) hörð
viðureign.
TPMA 13. 165. WOLF/loup/wolf 1.
Bösartigkeit des Wolfs 1.8. Von einem gierigen Wolf ist Kampf zu erwarten
Nord. 22 Er mér fangs vón at frekom úlfi Von einem gierigen Wolf
habe ich Kampf zu erwarten. REGINSMÁL 13, 4. 23 Er fangs ván af frekum
úlfi Von einem gierigen Wolf ist Kampf zu erwarten LAXDŒLA SAGA 19, 27.
24 Er því fangs ván at frekum úlfi Es ist deshalf von einem gierigen
Wolf Kampf zu erwarten EYRBYGGJA SAGA 47, 6. 25 Sem vera muni fángs von at
frekum úlfi Wie von einem gierigen Wolf Kampf zu erwarten sein wird
EYMUNDAR ÞÁTTR HRÍNGSSONAR 11 (→ FMS V, 294). 26 Þotte þeim þar fangs ván at
frekvm vlfe Es schien ihm, da sei von einem gierigen Wolf Kampf zu erwarten
STURLUNGA SAGA II, 212, 22 (=JÓNSSON, ARKIV 418. JÓNSSON
170)3 3Gilt für alle
nord. Belege dieser Gruppe.
ÍF IV. 49. 136. Ok þegar er þingi var
lokit, lét Snorri goði gera kirkju at Helgafelli,5 en aðra Styrr,
mágr hans, undir Hrauni, ok hvatti menn þat mjök til kirkugørðar, at þat var
fyrirheit kennimanna, at maðr skyldi jafnmörgum mönnum eiga heimilt rúm
í himnaríki, sem standa mætti í kirkju þeiri, er hann léti
gera.6 5Sbr.
Viðbæti. 6Þessa er líka getið í Víga-Stýrs s. (8.
kap.).
Ed. note. See also Heiðarvíga
saga, ÍF III. 8. 230.
ÍF IV. 55. 151-2. Síðan var nefndr duradómr ok
sagðar fram sakar ok farit at öllum málum sem á þingadómum; váru þar kviðir
bornir, reifð mál5 ok dœmð; en síðan er dómsorði var á lokit um Þóri
viðlegg, stóð hann upp ok mælti: “Setit er nú, meðan sætt er.”
Eptir þat gekk hann út þær dyrr, sem dómrinn var eigi fyrir settr.
5reifa mál: telja upp gögn málsins
og þær staðreyndir, sem þau fjölluðu um. Fór það fram á eftir sókn og vörn.
Þetta starf höfðu á hendi reifingarmenn; voru það tveir dómendanna,
einn fyrir hvorn aðilja.
CSI V. 55. At the legal
proceedings undertaken as exorcism, on grounds of harmful trespassing, the
revenant Thorir Wood-leg responds:
202. A door court was
held and charges were pronounced, with the whole procedure following that of a
court at an assembly. Decisions were made, and cases summed up and judged. When
the sentence was being passed on Thorir Wood-leg, he stood up and said,
“I sat here as long as I could.”
ASB 6.
55. 197. 5. 196. 24. nefndr duradómr,
“der d. konstituiert”. s. 196, 24. sagðir fram sakir, “die anklagen
öffentlich erhoben”. 1. at öllum málum, “bei der ganzen verhandlung”.
á þingadómum, “bei den thinggerichten”. 1.2. kviðir
bornir, “die zeugen verhört” (eig.: “die zeugenaussagen vorgebracht”). 2.3.
síðan – þóri viðlegg, “sobald das urteil über Þ.vollständig verkündet
war”. 3.4. Setit – sætt er, dieselbe redensart findet sich auch Ævent.
23, 40 (= Bps. II, 224, 17).
FJ Proverb word 357. Page 184.
sitja (yfir saga) – . . . setit er meðan sætt er Eyrb 102, Bisk II 224.
‘Nu har man siddet så længe det var muligt’.
ÍM 284.
SITJA Setið er nú, meðan sætt er. Eyrb. 55. kap. o. v.
ÍF IV. 55. 152. En er Þorgríma galdrakinn
heyrði, at dómsorði var á hana lokit, stóð hon upp ok mælti: “Verit er
nú, meðan vært er.”
CSI V. 55. At the
legal proceedings undertaken as exorcism, on grounds of harmful trespassing, the
revenant Thorgrima responds:
203. When Thorgima Magic-cheek
heard that sentence had been passed on her, she stood up and said, “I
stayed here as long as it was peaceful.”
ASB 6.
55. 197. 7.
FJ Proverb word 449. Page
198. vera – verit er nú meðan vært er Eyrb 102. ‘Nu har man
været her sålænge som det var muligt’.
ÍM 349. VERA 2 Verið
er nú, meðan vært er. Eyrb. 55. kap.
ÍF IV. 58. 160. Ok er Óspakr sá eptirferðina,
mælti hann: “Menn fara þar, ok mun þar vera Þórir ok mun ætla nú at hefna
höggsins, þess er ek laust hann á vetri; eru þeir átján, en vér fimmtán, ok
búnir betr; er þat vant at sjá, hverir enn verða höggum
fegnir.”
CSI V. 58. Ospak sees that
their raid on Alf at Thambardal will be interrupted by Thorir’s
forces:
207. When Ospak saw the men riding after them, he
said, “Men are approaching and it’s probably Thorir. He must be intending to
avenge the blow I dealt him last winter. There are eighteen of them, and fifteen
of us, but we are better equipped. It’s difficult to say who is the more
enthusiastic for a fight.”
ASB 6. 58. 210.
3. 16.17. hverir – fegnir, “welche partei diesmal über
die hiebe mehr freude empfinden wird”, d.h. wer diesmal den sieg davon trägt.
FJ Proverb word 196. Page 99. högg – . . . vant er at
sjá hverir sem verða höggum (v. l. brögðum) fegnir Eyrb
108. ‘Vanskeligt at se, hvem der endnu (i fremtiden) får glæde sig ved
hug’.
ÍM 163. HÖGG Vant er að sjá, hverjir
verða höggum (brögðum) fegnir. Eyrb. 58. kap.
ÍF IV. 58. 161. Óspakr mælti: “Þat mun
þik letja langfaranna, Þórir,” sagði hann.
CSI V.
58. Thorir has fallen prone and is struck on his back with
an axe by Ospak:
207. “That will dampen your
enthusiasm for long journeys, Thorir,” said Ospak. “It might,” Thorir
said, “but I think I’ll still make full-day journeys despite you and your blow.”
ASB 6. 58. 211. 9.
FJ Proverb word
235. Page 106. langfarar – þat mun þik letja langfaranna Eyrb
109 (Ger 211). ‘Det vil afholde dig fra de lange rejser’.
Return to
Concordance